Burgazadası,
İstanbul Adaları’nın büyüklük olarak üçüncüsüdür. Ada yuvarlak bir biçimdedir ve
eni boyu yaklaşık 2 kilometredir. Ada üzerindeki tek tepe Bayrak Tepesi’dir.
Önceleri nüfusunun tamamı Rumlardan oluşan Burgazadası’nın yaz nüfusu 15 bin,
kış nüfusu ise 2-3 bin civarındadır.
Burgazadası, iklimi, sahili, çamları, restore edilmiş zarif köşkleri ile
İstanbul’un en sevilen mevkilerinden biridir. Adanın yalı ve köşkleri,
güzellikleri ve zerafetleri ile tanınmıştır. Güzel ahşap köşkler genellikle
sahilde Gezinti Caddesi’nde, Kaşıkadası ve Heybeliada’ya bakan tepenin
eteklerindeki Gönüllü ve Mehtap sokaklarındadır. Ev fiyatlarının ve kiralarının
çok yüksek olması nedeniyle bugün Burgazadası, İstanbul’un zengin kesimlerinin
ve ünlü sanatçıların tercih ettiği pahalı bir sayfiye yeri özelliğindedir.
Vapur iskelesinden doğuya doğru gidildiğinde adanın eski plajına ulaşılır.
Buradan Heybeliada’ya doğru uzanan bir burun ve burnun ucunda bir fener vardır.
Plajın güneyinde Mezarlık Burnu yer almaktadır. Bu burundaki kaya dönüldüğünde
adanın güney kıyılarına gelinir. Burası, Bayrak Tepesi’nin bulunduğu sarp
mevkidir. Kıyıdan duvar gibi yükselen bu tepenin üzerinde Hristos Manastırı
vardır. Aynı yönde kıyıdan devam edilince Kalpazankaya’ya gelinir.
Kalpazankaya’nın hemen yanında bulunan küçük koy, Burgaz’ın gezinti yerlerinden
biridir. Kalpazankaya’nın güneyinde Marta Koyu, Kuzeybatı tarafında Aya Yorgi
Manastırı bulunmaktadır.
Evliya
Çelebi, Seyahatnamesinde Burgazadası’nı şöyle tasvir eder: “Kalesi deniz
kıyısında yalçın kayalar üzerinde dört köşe şeddadi tarzda yapılmış küçük bir
kaledir. Ada 10 mil genişliktedir. Oldukça verimlidir. 300 kadar bağlı bahçeli
tatlı suyu olan kuyulu evleri vardır. Bostancıbaşı idaresinde olup bir Yeniçeri
yasakçısı vardır. Halkı Rumdur. Mamur kiliseleri vardır. Keçi ve tavşanı gayet
boldur. Dağlardaki bağların hesabı yoktur. Halkı zengin gemicilerdir."
Türkiye’nin ilk sanatoryumlarından biri 1928 yılında Burgazada’da
kurulmuştur. Adada 1953 yılına kadar cami yapılmamıştır. Fethin 500. Yıldönümü
dolayısıyla 1953’te belediyenin verdiği bir arsaya küçük bir cami inşa
edilmiştir.
Türkiye’nin ilk özel hayvanat bahçelerinden biri de Burgazada’dadır. Kır
gezintilerinin bir zamanlar çok revaçta olduğu adada, bu gezintiler son
zamanlarda azalmıştır. Türk hikayeciliğinin büyük isimlerinden Sait Faik de
(Abasıyanık) Burgazadası’nın tanınmış simalarındandır.